در روزهاي اخير دوباره پرسش ارتباط "كوه" و "فلسفه"، را دوستاني مطرح كردند. يكي دو نفر از دوستان هم  كه ستون لينك‌شان تابع دسته‌بندي‌هاي موضوعي است، مشكل داشتند با مقوله‌بندي اين وبلاك در صفحه خانگي‌شان. ازلطف همه اين دوستان سپاسگزارم. اما ...

 به اين بهانه فكر كردم بد نباشد در باب پيوند اين دو امر يك بار ديگر چند سطري بنويسم. البته اميدوارم اعتراض دسته‌ي ديگر از دوستان را برنيانگيزم كه معتقدند نبايد وقت خودم و ديگران را با اين توضيح واضحات بگيرم.

1-     فكر مي‌كنم اين پرسش، نه فقط براي غيركوهنوردان تشكيك كننده در موجه بودن اجراي برنامه‌هاي حرفه‌اي كوهنوردي، بلكه حتي گاه براي دوستان كوهنورد نيز مطرح است كه: "راستي چيست انگيزه‌ي اين همه تحمل سختي؛ خستگي ناشي از حمل بارهاي سنگين در ساعات طولاني در مسيرهاي پر شيب و دور و دراز ، سرماي طاقت‌فرسا، گرسنگي، تشنگي، گاهي آسيب‌هاي جبران ناپذير در ناحيه زانو، انگشتان و . . . ؟"
در ميان اين تشكيك‌‌ كننده‌ها، يكي جرج زيمل، متفكر اجتماعي-اقتصادي آلماني است. او به طور مشخص كوهنوردي حرفه‌‌اي و پر مخاطره در كوه‌‌هاي آلپ اروپا را مظهر بارز بي‌معنايي انسان در دنياي صنعتي شده مدرن مي‌داند.

2-     همچنين نه تنها براي غيرفيلسوفان، بلكه حتي براي بسياري از انديشمندان و بزرگان فلسفه، پرسش‌ از چيستي فلسفه، و حتي روا بودن پرداختن به فلسفه محل ترديد و تأمل بوده است. نه تنها متكلمان فلسفه ستيزي چون غزالي فلسفيدن را امري گمراه كننده دانسته و شاعراني همچون خاقاتي طعن‌هاي تند به فلسفه و فيلسوفان زده‌اند، بلكه گاه كساني را مي‌يابيم كه به عنوان فيلسوف نام‌بردارند، اما خود از اينكه فيلسوف ناميده شوند پرهيز داشتند. كساني همچون كركگور، سارتر و هيدگر در اين زمره‌اند.

3-     با اين همه، هستند كساني كه پيمايش راه‌هاي هموار و همنفسي با انبوه مردمان راضي‌شان نمي‌كند و طي طريق در مسيرهاي دشوار را بايسته زيستن در عالمي مي‌دانند كه روزمرگي در آن هر آينه نهادينه مي‌شود و هدف زندگي در آن نه چندان تعريف شده است كه بشايد.
گفتم " طي طريق"! مي‌بينيد چه خوش اين استعاره از دنياي راه رفتن و پيمودن مسيرهاي زميني، به عالم تأمل و تعقل و سلوك عرفاني راه يافته. خود اين كلمه‌ي "سلوك"، و همنشينِ هميشگي‌اش "سير" نيز از استعاره‌هاي حوزه پيمايش ظاهري اند كه وارد عالم تفكر شده‌اند.

مروري داشتم ديشب بر آنچه در دو حوزه: الف)"طبيعت و كوه" و ب) "فرهنگ و فلسفه" بر من گذشت.

الف) طبيعت و كوه:
سال خوبي بود. چند برنامه خوب در كارنامه سال قبل ثبت شد: *برنامه ۴ روزه دور علم‌كوه: دلير-لشگرك-حصارچال-سه‌هزار؛ *دو برنامه صعود به دماوند(يكي جبهه شمالي: مرداد ماه، انفراي؛ و ديگري زمستانه:جنوبي با دوستان انجمن دانشگاه) ؛  * دو برنامه كوير پيمايي؛ * دو برنامه اتاق برفي و تعدادي برنامه ريز و درشت ديگر.

ب) فرهنگ و فلسفه:
در اين مورد هم اگر چه اتفاق چندان درخشاني نيافتاد، اما به هر روي اوضاع بد نبود. دو سخنراني در باب مدرنيته در دانشگاه زاگرب در قالب هفته فرهنگ ايران؛ چند كارگاه در دانشگاه‌ها و مراكز فرهنگي ايران، از جمله در زمينه‌هاي "فلسفه‌هنر" و "تفكر انتقادي" و نگارش و چاپ نوشته‌هاي ريز و درشتي كه با تسامح نام مقاله مي‌گيرند؛ و حضور در دو سه محفل هفتگي و ماهانه "گفت و گو" در طول سال.

 و سالي كه آغاز شد:

شروع بدي نبود. صعودي در قامت برنامه‌اي زمستانه در ايام تعطيلات نوروزي به منطقه علم‌كوه و تجربه كم نظير برف و طوفان آن آغازي براي بخش كوه برنامه‌هاي امسال بود كه اميدوارم پر ثمر ادامه پيدا كند. (چه حيف كه فرصت نكردم گزارشي از آن برنامه را براي دوستان مخاطب اين فضا آماده كنم)

بدست گرفتن كتاب گريز از آزادي اريك فروم كه سال‌ها بود مطالعه آن را به عقب انداخته بودم. و تلاش براي آماده‌سازي چند كارگاه در حوزه‌هاي متنوعي از جمله "گردشگري فرهنگي و طبيعي" و "مهارت‌هاي زندگي"(life skills ) و نيز سلسله سخنراني‌هايي با عنوان" شعر و انديشه"، از جمله برنامه‌ها در بخش فرهنگ و فلسفه براي سال جديد خواهد بود. مغتنم شمردن حضور در نشست‌ها و محفل‌هاي دوستانه و درك محضر دوستان جديد و قديم هم كه البته در صدر امور است.

و اما نشست دوشنبه‌ها ؛ كه مكان قبلي اش از ما ستانده شده بود، به اشتياق و لطف دوستان دوباره احيا شد و در دفتر محقر كنوني ما تداوم خواهد داشت.
موضوع اين هفته، مقاله‌ي : "سرمايه اجتماعي در ايران" كه به قلم دكتر محسن رناني در مجله آيين، شماره زمستان ۸۵ ، به چاپ رسيد.