به علت طولاني شدن ارائه گزارش ، باقي مطالب را بايد فهرست‌وار مرور كنم و بيشتر از گزارش تصويري استفاده كنم .

ساير سخنرانان عبارت بودند از :
- دكتر قربان علمي ، كه سخنراني خود را با عنوان : "آموزه‌هاي مولانا براي انسان امروز" ، يك بار در مركز دانشجويي دانشگاه زاگرب و يك بار در مركز اسلامي شهر زاگرب ارائه كرد .
- دكتر ادهم ضرغام ، رييس گروه نقاشي دانشكده هنرهاي زيبا كه سخنراني خود را درباره نقاشي معاصر ايران عرضه داشت .

و  ساير برنامه هاي رسمي ما  :
- گروه نمايش ، دو اجرا از تئاتر" آرش كمانگير" داشت كه با استقبال مواجه شد ؛
ـ گروه موسيقي، ۴ اجرا داشت كه با اسقبال چشم‌گيري روبرو شد ؛ به اضافه‌ي يك كارگاه آشنايي با سازهاي موسيقي ايراني و برنامه زنده   تلويزيوني "صبح به خير" . اتفاقي كه در ايران براي هيچ گروهي متصور نيست .
- در محل نمايشگاه ، هر روز عصر كارگاه سفال داير بود ؛
- همچنين در  كارگاه نگارگري ، هر روز عصر علاقه‌منداني با نحوه و مراحل توليد مينياتور ايراني آشنا مي‌شدند.

و اما برنامه‌هاي جنبي ؛ كه جنبه  تفريحي و  آشنايي با فرهنگ و طبيعت كشور  كرواسي ، داشت :
- بازديد از موزه ونگوگ در شهر زاگرب ، كه البته اجازه عكاسي از داخل موزه را نداشتيم . 
  اين موزه شامل ۳ اثر از ونسن‌ونگوگ، نقاش برجسته امپرسيونيست هلندي ، آثاري از استادان ونگوگ ، و امپرسيونيست‌هاي متأثر از ونگوگ بود . 
 علي‌رغم توضيحات بسيار ارزشمند جوان راهنماي موزه ، ضعف زبان در بعضي از بچه‌هاي تيم  و صد البته ضعف فرهنگ گردشگري ،باعث شده‌بود تيم ايران در مقايسه با ساير تيم‌هاي بازديد كننده ، بي‌حال‌تر و غير هنري‌تر جلوه كند و اين باعث كمي خجالت براي ما بود .
- بازديد از بعضي آثار برجسته معماري و از جمله كليساهاي بزرگ و قديمي شهر ؛
- بازديد از ميدان بزرگ شهر زاگرب و راسته دست‌فروشان كه درست در مركز شهر به طرزي ساده اما بديع و كارآمد سازمان دهي شده بودند ؛
- سر زدن به چند فروشگاه لوازم كوهنوردي و خريدي مختصر به لطف رايزن باذوقي كه خود از تجربه‌هاي كوهپيمايي بي بهره نبود ؛  
ـ ناهاري را به اتفاق دانشجويان فلسفه و علوم اجتماعي در سلف دانشجويي صرف كردن ، پس از يك تجربه‌ي خوب تدريس  در كلاس آنها ، و گوش سپردن به سؤال ها و دغدغه‌هاي نسل جواني كه بعضي‌شان احياي دلبستگي به ماركسيسم را تجربه مي‌كردند ، و حساسيت خوب‌شان به مسائل سياسي روز دنيا ، از جمله پرسشي دلسوزانه در مورد راه حل نهايي معضل فلسطين ، و ...

- و چند مصاحبه با رسانه‌ها(راديو و مطبوعات و . . . ) كه محور پرسش‌ها مقايسه اوضاع ايران ِ قبل و بعد از انقلاب ، مسئله آزادي زنان و مسئله حجاب آنها ، اوضاع فعلي ايران با دولت جديد و... ، انصافاً كار دشواري بود پاسخ دادن در شرايطي كه مي‌خواستي نه دچار خودشيفتگي و خودبرتر بيني شوي و نه خود كمتر بيني .  

ـ و اما برجسته‌ترين بازديد ما كه از منطقه حفاظت شده جنگلي پليت‌ويچكا بود . 
  اين منطقه وسيع جنگلي كه به ثبت يونسكو رسيده بود ، هر ساله گردشگراني را از سراسر اروپا و ساير نقاط جهان به كرواسي مي‌كشاند . رود جاري در سراسر اين جنگل ، در فواصل مختلف آبشارهاي زيبا و درياچه‌هاي بديعي پديد آورده كه براستي آنجا را به بهشتي تبديل كرده است . مردم كرواسي براي كشور خود قصه‌اي دارند كه من مصداق بارز آن را همين منطقه پليتويچكا مي‌دانم . آنها مي‌گويند : "وقتي خدا زمين را آفريد و آدميان را ، بخشي از زمين را به هر ملتي داد ، و وقتي به مردم سرزمين كرواسي رسيد ديگر زمين تمام شده بود ، پس به ناگزير قطعه‌اي را كه در بهشت براي خود نگه داشته بود به اين مردم داد ." حاصل اينكه اين سرزمين قطعه اي از بهشت است .
 پاكيزگي در تمام طول مسير سه ساعته موج مي‌زد . در طول مسير راهپيمايي كه با دقت تمام علامت‌گذاري شده بود ، و در فواصل معين سطل زباله و صندلي هم كار گذاشته شده بود ، و بعضي جاها حتي پله گذاري ها ، همه با استفاده از عناصر طبيعي و چوب بود و هيچ جا از مواد سيماني و آهني و ساير آلاينده هاي صنعتي استفاده نشده بود . در ابتداي ورود نقشه اي بزرگ شمايي از كل مسير به شخص بازديد كننده مي‌داد و توصيه‌هاي لازم ،مثل اينكه به ماهي ها و ساير جانوران غذا ندهيد ، به هيچ وجه آتش روشن نكنيد و ... . بله به راحتي ماهي‌هايي مي‌ديدي كه در كناره مسير عبور به شما لبخند مي‌زدند .  و يك مورد ديگر خجالت‌آور اينكه بعضي بچه‌هاي تيم به راحتي سيگار دود مي‌كردند و در پايان ،ته سيگار را در آن جنگل بي‌نظير رها مي‌كردند . و صد البته به ملاحظه خاطر نازك هنرمندانه‌شان مي بايست از تذكر خودداري كنيم يا در نهايت نرمي ، چندان كه گاه بي اثر بود ، نكته اي گوشزد كنيم .

باري همصحبت شدن با بعضي گردشگران ِ با حال از ديگر نقاط دنيا ، در آن محيط زيبا بخشي از سياحت‌مان بود . در يكي از اين آشنا شدن ها ، من مي‌بايست به ميانسال سرزنده و با مزه هلندي اي با تيم چهار نفره‌اش  توضيح مي‌دادم موضع‌گيري هسته‌اي جناب احمدي‌نژاد چگونه قابل توجيه است ، و انصافاً چه كار سختي بود .

- و بالاخره گردش پاياني‌مان از شهر ساحلي زادار بود . بله در حاشيه درياي آدرياتيك ،كه كرواسي را از ايتاليا جدا مي‌كرد ، شهري آرام با حدود ۱۰۰۰ جزيره ، بله هزار جزيره‌ي ريز و درشت  واقع بود كه اين طور كه مي‌گفتند فقط ۶۰ تا از آنها غير مسكوني بود . به رايزن محترم هم كه در طول برنامه همراه مان بود گفتم نمي‌شود يكي از آن ۶۰ تا را ما اختيار كنيم و ... ، او مي‌گفت مشكل اون جزيره ها نبود آب قابل آشاميدن است . تازه به يادم آمد كه عجب ! پس ساير جزيره‌ها مشكل آب ندارند . وجود چشمه كافي و آب خوب در سرزميني كه بلندترين ارتفاعش از ۱۸۰۰ متر تجاوز نمي‌كند ، به راستي به ياد آورنده بهشت است . و ناگفته نماند كه وقتي درخواست اقامت در يكي از آن جزاير را مي‌كردم ، كساني را به عنوان همجزيره در ذهنم انتخاب كرده بودم كه اولين‌شان همين آقا رضاي كوهنوردي است كه نمي‌دانم چرا اينقدر از دست ما و سفر ما عصباني است .( اگر خواستيد از اينجا با او آشنا شويد . )‌ 
 از ديگر دوستاني كه در زادار به يادش بودم دكتر سامان فلاحي بود ، اون هم موقعي كه  در آن دماي نه چندان گرم در درياي آدرياتيك شيرجه مي‌زديم .  به اين دليل كه اين آقا دكتر ما حتي در برنامه هاي نه چندان تابستانه ، در برنامه هاي كوهنوردي ، در كوله اش ادوات شنا را همراه دارد و هيچ جا فرصت دل به دريا زدن را از دست نمي‌دهد .

از امور جالب در ساحل پاكيزه ي زادار ، سيستمي بود كه به آن ارگ آبي مي‌گفتند ، كروات ها براي جذب گردشگر از اين فرصت هم نگذشته بودند . بي‌خود نيست كه درآمد اصلي اين كشور كوچك را گردشگري تأمين مي‌كند ،كشوري كه تقريباً دوبرابر جمعيتش گردشگر جذب مي‌كند . كشوري با جمعيت ۵/۴ ميليون نفر ، در سال گذشته بيش از ۷ ميليون توريست را به خود جذب كرده بود .
تنها ارگ آبي دنيا اينجاست . براي گوش سپردن به نواي خاصي كه در اثر برخورد آب با سوراخ‌هاي ويژه‌ي تعبيه شده در سنگ‌هاي ساحل توليد مي‌شود ، در حالي كه چشم به جزاير دور دست و كشتي‌هاي بادباني دوختي  ، بايد ويزاي كرواسي بگيري .

و چيزهاي ديگري كه مي‌شد از انها گفت: غذاي آنجا ، فروشگاه‌ها ، گراني ، نظر پيرها و جوان‌ها درمقايسه نظام حكومتي آنجا قبل و بعد از فروپاشي يوگسلاوي سابق و . . .

باز گفتني ها بسيار      و
مجال به پايان رسيده ...

 .

.

.

.

.

.

.

.

                       پايان